Damping Factor(แดมปิ้ง เฟคเตอร์) คืออะไร?

Damping Factor(แดมปิ้ง เฟคเตอร์) คืออะไร?

หลายๆคนอาจจะได้เห็นคำว่า Damping Factor(แดมปิ้ง เฟคเตอร์) อยู่ในสเปกของเพาเวอร์แอมป์ทุกตัว ในบทความนี้เราจะมาทำความเข้าใจกับคำว่า Damping Factor ให้กันให้มากขึ้น

Damping Factor ในส่วนของระบบเสียงนั้นหมายถึง ค่าความสามารถในการหยุดของดอกลำโพง โดยอ้างอิงจาก อัตราส่วนค่าความต้านทานของลำโพงกับความต้านทานขาออกของเพาเวอร์แอมป์ ซึ่งค่า Damping Factor นี้มีส่วนเกี่ยวข้องที่จะทำให้ดอกลำโพงหยุดหลังจากที่ปล่อยเสียงออกไปแล้ว สำหรับดอกลำโพงเสียงแหลมและเสียงกลางนั้นไม่ค่อยเห็นผลเท่าไหร่เพราะพลังงานที่ปล่อยออกไปไม่เยอะมาก แต่สำหรับดอกลำโพงเสียงต่ำที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางที่ใหญ่และพลังงานของเสียงต่ำที่มีพลังงานสูงนั้นต้องใช้ค่า Damping Factor ของเพาเวอร์แอมป์ที่เยอะขึ้นกว่าเสียงแหลม หากเปรียบเทียบสัญญาณเสียงกับรถแล้ว เสียงแหลมเปรียบได้กับรถมอเตอร์ไซค์ เสียงต่ำคือรถบรรทุก หากวิ่งมาในความเร็วที่เท่ากัน และใช้ขนาดคุณภาพของเบรกเท่ากัน รถบรรทุกจะใช้ระยะเบรกเยอะกว่า เพราะมีน้ำหนักตัวรถที่มากกว่า ฉะนั้น หากอยากให้รถบรรทุกมีระยะเบรกเท่ากับมอเตอร์ไซค์ ก็ต้องใช้กำลังพร้อมคุณภาพของเบรกที่ดีมากขึ้น หากอยากให้ดอกลำโพงเสียงต่ำหยุดขยับไวขึ้น เพาเวอร์แอมป์ที่ใช้ก็ควรจะมีค่า Damping Factor ที่มาก

ยกตัวอย่างวิธีคำนวณหาค่า Damping Factor

ถ้าเรามีลำโพงที่มีความต้านทาน 8โอมห์ และต่อเข้ากับเพาเวอร์แอมป์ที่ในสเปกบอกค่า Damping Factor >400

Damping Factor.001
ค่า Damping Factor ที่มีในสเปก

แต่เพาเวอร์แอมป์สามารถรับโหลดต่ำสุดได้ 2โอมห์ ก็มาหาค่าจากสมการ

สูตรการหาค่า Damping Factor

DF = 2/400 จะได้ค่าความต้านทานขาออกของเพาเวอร์แอมป์ = 0.005 แน่นอนว่าปัจจัยอีกอย่างที่ต้องนำมาคำนวณคือ ค่าความต้านทานในสายลำโพง เราก็จะต้องหาค่า Damping Factor จากสูตร

Damping Factor.003
สูตรการหา Damping Factor ทีมีความต้านทานของสายลำโพง

เราต้องรู้ค่าความต้านทานในสายลำโพงที่เรานำมาใช้งานแล้วเราจะได้ค่า Damping Factor จริงๆ เมื่อมีความต้านทานในสายลำโพงเข้ามาเกี่ยวข้อง สมมุติว่าเราใช้สายขนาดหน้าตัด 2.5sq.mm. ที่มีค่าความต้านทานต่อเมตรเท่ากับ 0.005 และเราต้องการต่อลำโพงขนานกัน 2โอมห์ เราก็นำตัวเลขต่างๆมาใส่ในสมการ

Damping Factor.004
สูตรการหา Damping Factor ทีมีความต้านทานของสายลำโพง

ก็จะได้ค่า Damping Factor เท่ากับ 133.33 นี่คือเราต่อลำโพง 8 โอมห์ขนานกันจนเหลือ 2โอมห์และความยาวสายแค่ 1 เมตร ทำให้ได้ค่า Damping Factor ที่สูง ถ้าเราใช้สายลำโพงยาว 25เมตรละ ลองคำนวณดูนะครับว่า Damping Factor จะเหลือเท่าไหร่ โดยนำความยาวของสายเข้าไปคูณกับความต้านทานของสายด้วย

Damping Factor.005
สูตรการหา Damping Factor ทีมีความต้านทานของสายลำโพง

ค่า Damping Factor เหลือแค่ 7.84 เท่านั้นเอง ซึ่งต่ำกว่าค่าที่ยอมรับได้คือ 20 ดังนั้นหากเราต้องการต่อลำโพงทั้งหมดให้เพาเวอร์แอมป์ขับที่ 2โอมห์จริงๆ เราต้องเพิ่มขนาดความใหญ่ของสายอีกเท่าตัวคือเป็น 5sq.mm หรือไม่หากใช้สายเดิม ก็ต้องลดขนาดความยาวของสายลงมาให้เหลือ 9.5 เมตร ถึงจะได้ค่า Damping Factor = 20 ถ้าเรายืนยันว่าจะใช้สายขนาดและความยาวเท่าเดิม นั่นหมายความว่า เราไม่สามารถต่อโหลดถึง 2 โอมห์ได้ เราสามารถต่อโหลดได้แค่ 8 โอมห์ กับขนาดของสายลำโพง 2.5 sq.mm. ถ้าเรารู้จักวิธีควนนวนพวกนี้แล้ว เราก็จะสามารถออกแบระบบเสียงของเราได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดอย่างแน่นอน สังเกตว่าลำโพงที่มีแอมป์ในตัวจะได้เปรียบเรื่องนี้เพราะสายลำโพงสั้นมาก

สรุปคือ หากเราต้องการต่อลำโพงขนานกันหลายๆดอก เพื่อประหยัดจำนวนเพาเวอร์แอมป์นั้น เราควรหาเพาเวอร์แอมป์ที่มีค่า Damping Factor สูงๆ หรือใช้สายลำโพงเบอร์ใหญ่และสั้นที่สุด เพื่อให้ดอกลำโพงของเรานั้นตอบสนองตามสัญญาณเสียง แค่นี้ก็สามารถทำให้เสียงต่ำกระชับไม่เบลอได้ แต่แน่นอนว่า ใช้โหลดความต้านทานปกติของลำโพงน่าจะเป็นอะไรที่ดีที่สุด แต่ก็ย่างว่าละครับ มันใช้งบประมาณมากทีเดียว ขอให้มีความสุขกับการทำระบบเสียงทุกท่านนะครับ

บทความโดย – ทรงพล แจ่มแจ้ง

อ้างอิงจาก

https://www.prosoundweb.com/channels/av/understanding_the_relationship_between_amplifier_damping_factor_impedance_c/The Relationship Between Amplifier Damping Factor, Impedance & Cable

https://www.prosoundweb.com/topics/sound_reinforcement/what_is_loudspeaker_damping_damping_factor_df/What Is Loudspeaker Damping & Damping Factor (DF)?

https://en.wikipedia.org/wiki/Damping_factorDamping factor

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Share this post

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *